Krótki przewodnikach po wiertłach - rodzaje i zastosowanie

Wiertła to akcesoria do elektronarzędzi, które można spotkać w niemal każdym warsztacie rzemieślniczym, zakładzie produkcyjnym czy domowej skrzynce narzędziowej. Ich konstrukcja umożliwia wiercenie i skrawanie materiałów o różnej masie i twardości. Żeby jednak prace przebiegały skutecznie, warto poznać podstawowe rodzaje wierteł oraz ich zastosowanie. Prezentujemy krótki przewodnik po tych akcesoriach skrawających.

Jak są zbudowane wiertła?

Wiertła to produkty wykonywane ze stali o dobrych parametrach wytrzymałościowych, które są odporne na pękanie i uszkodzenia mechaniczne. Do produkcji wierteł wykorzystuje się też dodatki innych materiałów lub stopy wykonywane w specjalnych procesach technologicznych. Najczęściej wykonywane są w formie trzpienia o jednakowych wymiarach średnicy, który ma szereg nacięć i nierówności umożliwiających pracę nim.

Wszystkie produkty tego typu składają się z dwóch części. Pierwsza z nich to część robocza odpowiedzialna za skrawanie i zbieranie materiału. To jej wymiary i zastosowany materiał odpowiadają za kształt otworu powstałego w powierzchni materiału. Druga strona wiertła to część chwytowa, czyli odpowiedzialna za stabilne utrzymanie wiertła w uchwycie elektronarzędzi podczas wykonywania pracy.

Z uwagi na budowę powierzchni roboczej i części wykończenia trzpienia, można wyróżnić następujące konstrukcje wiertła:

• wiertła kręte - to najpopularniejsze akcesoria umożliwiające wiercenie i skrawanie wielu materiałów, a z ich pomocą można wykonywać otwory w formie tulei. Wykończone są nacięciami w postaci dwóch linii rowków prowadzonych śrubowo. Zakończone są ostrzami wykonanymi nie zawsze z tego samego materiału, co trzpień. Nacięcia na trzpieniu ułatwiają zbieranie materiału i odprowadzanie go poza otwór;
• wiertła spiralne - szczególny typ wierteł umożliwiający wiercenie otworów o większych średnicach. Są to wiertła wykonane w formie spiralnego zwoju ze szczelinami odprowadzającymi urobek. Część robocza ma stożek umożliwiający precyzyjne rozpoczęcie i prowadzenie wiercenia, a dodatkowo ostre krawędzie na całej długości spirali;
• wiertła płaskie - z uwagi na swój kształt nazywane też listkowymi czy łopatkowymi, wykorzystywane są głównie do wiercenia i skrawania drewna. Mają prostą budowę i w odróżnieniu od wszystkich pozostałych brak w nich spiralnej konstrukcji. Ich ostrze wyposażone jest w stożek prowadzący i dwie powierzchnie skrawające znajdujące się po obu stronach piórka. Pozwalają na wiercenie otworów przelotowych o średnicach nawet do 45 mm.

W sprzedaży dostępne są także wiertła koronkowe czy otwornice, a także wiertła wielostopniowe, których średnica na trzpieniu jest rosnąca.

Wiertła do konkretnego zastosowania

Większość konstrukcji wierteł jest produkowanych z myślą o konkretnym zastosowaniu. Tutaj pod uwagę brany jest rodzaj materiału, jaki ma być poddany obróbce. Z myślą o nim formowany jest odpowiedni kształt powierzchni roboczej, a także dobierane są specjale mieszanki materiałów. Do najpopularniejszych konstrukcji należą:

• wiertła do drewna - najpopularniejszy rodzaj wierteł dostępny w największej liczbie wariantów. Wykonywane są głównie ze stali węglowej narzędziowej i są wyposażone w stożek centrujący, który umożliwia precyzyjne wykonywanie otworów; 
• wiertła do metalu - wykorzystuje się do nich stopy metali charakteryzujące się dużą twardością, bardzo często z domieszką kobaltu. Do wiercenia i skrawania wykorzystywana jest także stal szybkotnąca, a nawet powlekana tytanem. Wiertła do metalu mogą być w całości wykonane z jednego materiału lub zakończone widią, czyli płytką tnącą z twardszego węglika spiekanego;
• wiertła do betonu - w produkcji tych wierteł bardzo ważna jest odporność na pękanie i wytrzymałość, dlatego do produkcji używa się węglików spiekanych. Bardzo powszechne jest umieszczanie płytek z metalu o wyższych parametrach wytrzymałościowych na szpicu powierzchni roboczej;
• wiertła do glazury - glazura jest twarda i krucha, dlatego do wiercenia stosuje się krótkie wiertła zakończone ostrym końcem prowadzącym w kształcie stożka. Część robocza może być wykonana z węglika spiekanego lub mieć posypkę diamentową. Dzięki temu podczas wykonywania otworu nie trzeba przykładać dużej siły i płytka nie pęka.

Na rynku dostępne są także akcesoria umożliwiające wiercenie i skrawanie różnych materiałów, czyli tak zwane uniwersalne. Sprawdzają się do wykonywania otworów w drewnie, tworzywie sztucznym i cienkich blachach. Przydają się głównie przy pracach amatorskich, a przy pracach z blachą mają znacznie gorsza wydajność, niż wiertła do metalu.

Na jakie inne cechy zwracać uwagę przy doborze wiertła?

Dobór rodzaju wiertła do charakterystyki wierconego materiału to dopiero początek decyzji, przed którymi staniesz. Kolejnym niemniej istotnym wyborem jest wymiar. Dotyczy to głównie średnicy zewnętrznej podawanej w milimetrach i wybieranej do danych z projektu lub aktualnego zapotrzebowania. Drugim ważnym wymiarem jest długość wiertła. Tutaj istotne jest, żeby można było pracować wygodnie, a jednocześnie wykonać otwór o odpowiedniej głębokości. Przy wyposażaniu warsztatu lub skrzyni serwisowej warto sięgnąć po zestawy wierteł, w których znajdują się elementy o różnych wymiarach i średnicach.

Kolejną cechą, o której nie można zapominać, jest rodzaj uchwytu, który musi być dostosowany do elektronarzędzi. Przy wiertłach przeznaczonych do najlżejszych prac wykorzystywane są uchwyty cylindryczne lub sześciokątne, które można zamontować do standardowych wiertarek. Przy wiertarkach udarowych i młotach wyburzeniowych stosuje się wiertła z uchwytami SDS w kilku wariantach. Przy obrabiarkach wrzecionowych i dużych wiertarkach pionowych znajdują się gniazda na wiertła do metalu z chwytem Morse'a, nazywane też wiertłami z uchwytem stożkowym.

Jeśli są Ci potrzebne solidne zestawy wierteł, które wzbogacą Twój warsztat, sprawdź ofertę sklepu Ingar. Znajdziesz tu różnego rodzaju wiertła do metalu, drewna, betonu, a także innych materiałów. Oferta dedykowana jest zarówno profesjonalnym wykonawcom budowlanym, jak i amatorom potrzebującym zestawów wierteł do wyposażenia domowego warsztatu.